Kernenergie in Spanje: wat betekent het voor de stroomprijs?

Spanje is bezig met een grote verandering van zijn elektriciteitssysteem.

Zonne- en windenergie groeien snel. Batterijopslag wordt uitgebreid. De vraag naar elektriciteit neemt toe. Tegelijkertijd houdt Spanje in principe vast aan een geleidelijke afbouw van kernenergie.

Toch veranderde er in augustus 2026 iets belangrijks.

De Spaanse overheid verlengde de exploitatievergunning van de twee reactoren van de kerncentrale Almaraz tot 8 juni 2030. Daarmee is het bredere plan om de Spaanse kerncentrales uiterlijk in 2035 af te bouwen niet geschrapt, maar de discussie over de rol van kernenergie is wel opnieuw geopend.

Welke rol moet kernenergie spelen in de energietoekomst van Spanje — en wat kan dat betekenen voor de elektriciteitsprijs?

Voor huishoudens is dat relevant. Maar niet per se om de reden die je misschien verwacht.

De vraag is namelijk niet simpelweg of kernenergie "goedkoop" of "duur" is. Belangrijker is hoe kernenergie, zonne-energie, windenergie, opslag, gascentrales en het elektriciteitsnet samen functioneren — en hoe dat uiteindelijk doorwerkt in wat consumenten betalen.

Meer dan de helft van de Spaanse elektriciteit komt al uit hernieuwbare energie

Volgens Red Eléctrica kwam in 2025 55,5% van de Spaanse elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen. Wanneer geschatte productie uit eigen verbruik wordt meegerekend, steeg dat aandeel tot 56,6%.

Windenergie was met 21,6% de grootste afzonderlijke technologie. Kernenergie was goed voor 19,0%, zonne-energie voor 18,4%, gasgestookte centrales voor 16,8% en waterkracht voor 12,4%.

De richting is duidelijk: Spanje wordt steeds afhankelijker van hernieuwbare elektriciteit, vooral van zon en wind.

Dat is een groot voordeel. Maar het zorgt ook voor een uitdaging.

Zonne-energie kan heel goedkoop zijn — maar de zon schijnt niet altijd

Op een zonnige zomermiddag kunnen Spaanse zonnepanelen enorme hoeveelheden elektriciteit produceren.

Een paar uur later is de situatie compleet anders.

De zon is onder, de productie daalt sterk, maar airconditioning, koken, elektrische auto's en huishoudelijke apparaten blijven elektriciteit vragen.

Dat is een van de belangrijkste uitdagingen van een elektriciteitssysteem met veel hernieuwbare energie:

elektriciteit moet beschikbaar zijn wanneer mensen die nodig hebben, niet alleen wanneer de weersomstandigheden dat toelaten.

Daarom investeert Spanje niet alleen in meer wind- en zonnecapaciteit, maar ook in batterijen, pompcentrales, netwerken en andere vormen van flexibiliteit.

In 2025 hielpen opslagsystemen volgens Red Eléctrica om 9.213 GWh elektriciteit in het Spaanse systeem te integreren, 6,2% meer dan in 2024.

De toekomst is dus niet simpelweg "zonne-energie in plaats van kernenergie".

Het gaat steeds meer om een systeem waarin verschillende technologieën verschillende taken vervullen.

Wat voegt kernenergie toe?

Kernenergie heeft één eigenschap die haar interessant maakt in deze discussie:

een kerncentrale kan grote hoeveelheden elektriciteit continu produceren, ongeacht of de zon schijnt of de wind waait.

De International Energy Agency beschrijft kernenergie als een koolstofarme en regelbare vorm van elektriciteitsproductie die variabele hernieuwbare energie kan aanvullen.

Spanje heeft momenteel zeven actieve reactoren op vijf locaties. In 2025 produceerden kerncentrales ongeveer 19% van de Spaanse elektriciteit.

De interessante vraag is daarom niet alleen:

"Kernenergie of hernieuwbare energie?"

Maar:

"Hoeveel stabiele, koolstofarme elektriciteitsproductie heeft Spanje naast zon en wind nodig?"

Waarom verlengt Spanje Almaraz?

De afbouw van kernenergie is in Spanje al jaren gepland.

De huidige planning voorziet in een geleidelijke sluiting van de kerncentrales tussen 2027 en 2035.

Op 14 augustus 2026 werd echter de verlenging van de exploitatievergunning van beide Almaraz-reactoren gepubliceerd in het Spaanse staatsblad.

Beide reactoren mogen nu tot 8 juni 2030 blijven draaien, onder de geldende veiligheids- en vergunningsvoorwaarden.

Dit is geen aankondiging van een nieuw Spaans kernenergieprogramma.

Het gaat om het langer gebruiken van bestaande capaciteit.

Bestaande kerncentrales en nieuwe kerncentrales zijn economisch niet hetzelfde

Een bestaande kerncentrale heeft een groot deel van de oorspronkelijke investering al achter de rug.

Het verlengen van de levensduur van een bestaande reactor kan daardoor economisch aantrekkelijk zijn, zolang de centrale veilig blijft en de benodigde investeringen verantwoord zijn.

De IEA schat de gemiddelde productiekosten van een levensduurverlenging van 20 jaar voor bestaande kerncentrales in de EU op ongeveer €45 per MWh.

Een nieuwe kerncentrale bouwen is een heel ander verhaal.

Nieuwe projecten vereisen volgens de IEA enorme investeringen vooraf, lange bouwtijden en brengen aanzienlijke financierings- en bouwrisico's met zich mee.

Daarom kun je stellen:

Het langer openhouden van een bestaande kerncentrale kan helpen om koolstofarme elektriciteit beschikbaar te houden.

Zonder automatisch te concluderen:

Veel nieuwe kerncentrales zouden elektriciteit in Spanje goedkoper maken.

Dat zijn twee verschillende vragen.

Maakt kernenergie elektriciteit echt goedkoper?

Het eerlijke antwoord is:

het kan helpen, maar het zorgt niet automatisch voor lagere prijzen.

Op de Spaanse groothandelsmarkt worden vraag en aanbod voor ieder uur bij elkaar gebracht. De marktprijs wordt mede bepaald door de productie die nodig is om aan de vraag te voldoen.

Goedkope productie kan ervoor zorgen dat duurdere centrales minder vaak nodig zijn.

Gas speelt hierbij een belangrijke rol. Wanneer gas duur is en gascentrales nodig zijn om de vraag te dekken, kunnen groothandelsprijzen stijgen.

Tegelijkertijd kunnen grote hoeveelheden wind- en zonne-energie de groothandelsprijzen juist naar beneden drukken.

Hoe hoog was de Spaanse elektriciteitsprijs in 2025?

Volgens OMIE lag de gemiddelde day-ahead-groothandelsprijs in de Spaanse zone in 2025 op €65,29 per MWh, tegenover €63,04 per MWh in 2024.

Maar:

de groothandelsprijs is niet hetzelfde als wat jij op je energierekening betaalt.

Belastingen, nettarieven, de marge van je leverancier en de voorwaarden van je contract bepalen allemaal mee wat je uiteindelijk betaalt.

Wat betekent dit voor je energierekening?

Naarmate Spanje meer hernieuwbare energie gebruikt, wordt ook het moment waarop je elektriciteit verbruikt belangrijker.

Een huishouden met flexibel verbruik kan bepaalde activiteiten — bijvoorbeeld het laden van een elektrische auto of wassen — verschuiven naar goedkopere uren.

De energietransitie gaat daarom niet alleen over meer elektriciteit produceren.

Het gaat ook over slimmer omgaan met het moment waarop je elektriciteit gebruikt.

De belangrijkste conclusie voor Spaanse huishoudens

Spanje hoeft niet per se te kiezen tussen kernenergie en hernieuwbare energie — ook de Europese Commissie beschouwt beide als elkaar aanvullende onderdelen van een koolstofarm systeem.

Zon en wind kunnen enorme hoeveelheden koolstofarme elektriciteit leveren wanneer de omstandigheden goed zijn. Kernenergie kan continu produceren. Batterijen en andere opslag kunnen elektriciteit door de tijd heen verschuiven. Een sterker net kan elektriciteit verplaatsen naar plaatsen waar die nodig is.

Het doel is niet om één perfecte energiebron te vinden.

Het doel is een elektriciteitssysteem dat betrouwbaar, betaalbaar en minder afhankelijk van fossiele brandstoffen is.

En voor huishoudens geldt: de grootste besparing op je volgende energierekening hangt misschien minder af van welke technologie de energiediscussie wint — en meer van de vraag of je huidige energiecontract past bij de manier waarop je daadwerkelijk elektriciteit gebruikt.

Wat dit betekent voor je eigen rekening

Over kerncentrales, opslag en het stroomnet wordt ver boven je meterkast beslist. Over drie dingen op je rekening niet.

• Je tariefsoort. Een vast tarief negeert de markt; een dynamisch tarief volgt die per uur. Dynamische en geïndexeerde contracten in Spanje legt uit voor wie wat werkt.
• Je gecontracteerde vermogen. De meeste Spaanse huizen betalen voor meer kW dan ze gebruiken. Waarom je potencia contratada waarschijnlijk verkeerd staat laat zien hoe je dat controleert.
• De rest van de rekening. Vaste kosten, ongebruikte extra's en verbruiksgewoonten wegen zwaarder dan welke energiekop dan ook: hoe je je energierekening in Spanje verlaagt.

De Iberische blackout van april 2025 — waarover ENTSO-E een eindrapport publiceerde — maakt duidelijk dat netstabiliteit uiteindelijk in de consumentenprijs terechtkomt. Dat rekenden we uit in een jaar na El Apagón. Wek je zelf stroom op, dan legt onze gids over zonnepanelen in Spanje de terugleververgoeding uit, wat de rekensom opnieuw verandert.

Veelgestelde vragen

Stopt Spanje met kernenergie? De huidige planning gaat uit van een geordende sluiting van het kernpark tussen 2027 en 2035. In augustus 2026 kregen beide reactoren van Almaraz echter een verlenging van hun bedrijfsvergunning tot 8 juni 2030.

Hoeveel Spaanse elektriciteit komt uit kernenergie? Kernenergie leverde in 2025 ongeveer 19% van de Spaanse elektriciteit, volgens Red Eléctrica.

Hoeveel Spaanse elektriciteit komt uit hernieuwbare energie? Hernieuwbare bronnen produceerden 55,5% van de elektriciteit in 2025. Inclusief geschatte eigen opwek was dat 56,6%.

Is kernenergie goedkoper dan zonne-energie? Er is geen enkel antwoord. Bestaande centrales langer openhouden kan relatief voordelig zijn, nieuwbouw is zeer kapitaalintensief. Zon kan heel goedkope stroom leveren als de zon schijnt, maar de opbrengst wisselt per uur en per seizoen. Ook opslag, netten en systeembalans kosten geld.

Wordt mijn energierekening lager door kernenergie? Het kan de groothandelsprijzen beïnvloeden, maar een verlenging betekent niet automatisch een lagere rekening. Je eindbedrag hangt ook af van je tarief, je verbruik, belastingen en gereguleerde nettarieven.

Wanneer is elektriciteit het goedkoopst in Spanje? Dat hangt af van de markt en je contract. Groothandelsprijzen verschillen sterk per uur, vooral door de zonneproductie. Bij marktgekoppelde tarieven verlaagt het verschuiven van flexibel verbruik naar goedkope uren je kosten.